De verplichte AOV: het advies, de status en de redeneringen

Laatste inhoudelijke update van dit artikel: 16 augustus 2023. Cijfers over minimumloon en premie zijn van dat moment. Het politieke traject loopt sindsdien door.

Hoe zit het nu, die verplichte AOV?

Tijdens overleggen over het pensioenakkoord ontstond het plan om zzp’ers te verplichten zich te verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid. Het doel: een vangnet, zodat zzp’ers bij arbeidsongeschiktheid niet in de bijstand belanden. De bijstand is daar niet voor bedoeld.

De overheid vroeg de Stichting van de Arbeid (SvdA) om advies. Het resultaat: plannen voor een gestandaardiseerde AOV via de overheid, die iedere zzp’er moet toelaten - ook met medische problemen.

Nog niet duidelijk is of zzp’ers 1) per se de overheids-AOV moeten nemen, 2) zelf ergens anders mogen afsluiten, of 3) een combinatie mogelijk is. ‘Verplichte AOV’ is daarmee nog een open term. Na de val van kabinet Rutte IV op 7 juli 2023 was bovendien onzeker hoe snel besluiten zouden volgen. Inmiddels wordt uitvoering vaak niet vóór 2027 of later verwacht.

Wat we weten over de verplichte AOV

Hoe de regeling er precies uitziet, is nog onderwerp van discussie. Dit was in 2023 het beeld:

Over de premie

• De premie hangt af van het inkomen, tot waarschijnlijk 143% van het minimumloon.
• Het tarief zou rond de 7,5% tot 8% liggen.
• De premie is aftrekbaar in box 1.
• De eigenrisicoperiode zou 1 jaar zijn.

Over de uitkering

• De maximale uitkering is 100% van het minimumloon (in juli 2023: € 1.995 per maand).
• De uitkering is bruto en wordt belast.
• De exacte voorwaarden voor de uitkering waren nog niet bekend.

Over de uitvoering

• De Belastingdienst berekent en int de premies.
• Het UWV beoordeelt arbeidsongeschiktheid, begeleidt re-integratie en keert uit.
• Uitvoerbaarheid werd niet vóór 2027 of 2029 verwacht.
• Er wordt gekeken naar een opt-outmodel: zelf een verzekering afsluiten als die aan de eisen voldoet. Of dat doorgaat, en met welke eisen, is nog niet vastgelegd.

Hoe zijn premie en uitkering berekend?

Basis was het minimumloon per 1 juli 2023: € 1.995 per maand. Premie over inkomen tot 1,43 keer dat bedrag. Verdien je meer, dan telt het meerdere niet mee voor de premie.

• Maximaal inkomen voor de premie: € 34.234,20 (dat is € 1.995 × 12 × 1,43).
• Maximale maandpremie bij 8%: € 228,23 (€ 34.234,20 × 0,08 / 12).
• Uitkeringspercentage: 70% van dat inkomen.
• Maximale uitkering: ongeveer € 1.997 per maand (€ 34.234,20 / 12 × 70%).

Dit zijn rekenvoorbeelden op basis van toenmalige uitgangspunten, geen actuele polisvoorwaarden.

Waarom komt er een verplichte AOV?

Te weinig zzp’ers zijn verzekerd - destijds ongeveer 20%. Bij arbeidsongeschiktheid belanden mensen in de bijstand, die daar niet voor is bedoeld. De overheid wil dat iedere zzp’er een vangnet heeft.

Te duur, en dus geen AOV

Het CBS onderzocht waarom 80% geen AOV had. De top vijf:

1. Ik vind de kosten niet opwegen tegen de baten.
2. Ik kan de premie niet betalen.
3. Ik kan het financiële risico zelf dragen.
4. Ik kan terugvallen op het inkomen van mijn partner.
5. Ik heb nooit gezondheidsklachten.

Niet kunnen betalen mag volgens de overheid geen reden zijn om zonder vangnet te zitten. ‘Nooit klachten’ of het inkomen van een partner is op lange termijn niet betrouwbaar.

De overheid als vangnet voor wie buiten de boot valt

Het plan: een verplichte AOV waar iedereen wordt geaccepteerd, met een maximumpremie. Verplichten is de enige manier om volledige deelname te krijgen - vergelijkbaar met de auto- en zorgverzekering.

In de basis geen slecht idee

Iedereen moet zelf kunnen kiezen hoe een AOV eruitziet. Dat iedereen een vangnet heeft, is op zichzelf verstandig. Drie redenen:

1 op 5 heeft amper financiële buffer

Onderzoek van het CBS laat zien dat 20% van de zzp’ers het geen drie maanden volhoudt als het inkomen wegvalt.

Vaker uitval dan men denkt

Mensen onderschatten de kans op tijdelijke arbeidsongeschiktheid. Onderzoek van Adfiz laat zien dat 50% van de zzp’ers ooit langer dan 90 dagen niet kan werken - precies die drie maanden waarvoor 1 op 5 geen buffer heeft.

Naast uitkering ook hulp

Een AOV is meer dan geld: revalidatie, re-integratie, soms preventie via checks en coaching.

Kies in ieder geval een vangnet

Broodfonds, crowdsurance of AOV: kies een vorm die past. We zetten ze naast elkaar in 3 vangnetten uitgelegd.

Afwachten of zelf afsluiten?

De verplichte AOV komt er waarschijnlijk, maar het duurt. Intussen vragen veel zzp’ers zich af: wachten, of nu zelf afsluiten?

Zelf afsluiten past beter bij de zzp’er

Zelf afsluiten geeft meer controle: wachttijd en dekking kies je zelf, en daarmee de premie. Bij de verplichte variant staan wachttijd, dekking en premie vast.

Zelf afsluiten: flexibel verzekerd bedrag

Op de verplichte AOV zat destijds een maximum rond de € 30.000 per jaar. Bij een eigen AOV hoef je je daar niet aan te houden. Het inkomensverschil bij uitval is dan vaak kleiner. Zie de AOV van Your Alicia of de Basis AOV.

De beste houding voor nu: proactief

Het gaat er niet om dat de overheid eist dat je je verzekert, maar dat je een vangnet hebt dat bij je past. Je weet niet wanneer het misgaat. Regel het voor jezelf en je omgeving.